Over de das is tegenwoordig veel algemene en waardevolle informatie beschikbaar.
Daarom richt ik me op deze website vooral op de relatie tussen de das en de mens.
Centraal staat daarbij de vraag hoe de das zich weet aan te passen aan een landschap dat sterk door de mens is veranderd.
Daarbij komen onder meer veranderingen in voedselbronnen, woonplekken en de bereikbaarheid van verschillende foerageerplekken aan de orde, evenals de gevolgen daarvan voor bescherming en ruimtelijke ontwikkelingen.
Wie meer algemene informatie over de das zoekt, vindt in het hoofdstuk algemene informatiebronnen een aantal goede en betrouwbare bronnen met directe links.
|
|
Das das, kwetsbaar maar ook adaptief
De das is een bijzonder dier, nauw verbonden met het Nederlandse cultuurlandschap. Als sociaal dier leeft hij in hechte familiegroepen, beschikt over een uitzonderlijk goed reukvermogen en kan hij indrukwekkende, complexe burchten bouwen die soms generaties lang worden gebruikt. Als alleseter en opportunist weet hij verrassend goed gebruik te maken van wat zijn omgeving biedt.
Zijn leefwijze kent ook een kwetsbare kant. Burchten kunnen gemakkelijk worden verstoord en zijn vaste routes en foerageergedrag brengen hem geregeld in conflict met verkeer en andere menselijke activiteiten. Tegelijk blijkt de das verrassend vindingrijk en flexibel wanneer zijn omgeving verandert. Juist dat aanpassingsvermogen maakt hem misschien wel meer bijzonder dan het traditionele beeld doet vermoeden.
Eeuwenlang werd de das intensief bejaagd en vervolgd, waardoor zijn aantallen sterk afnamen. In de loop van de twintigste eeuw kwamen daar nieuwe bedreigingen bij, zoals verkeer, veranderingen in het landschap en versnippering van zijn leefgebied, waardoor hij rond de jaren '80 in Nederland bijna uitstierf (zie: geschiedenis-bescherming van de das)
Mede dankzij de inzet van Das&Boom kwam daarna een breed gedragen landelijk herstelprogramma tot stand, de Notitie inzake het dassenbeheersbeleid. Met kamerbrede politieke steun kreeg dit beleid vorm in betere wettelijke en planologische bescherming, de aanleg van dassentunnels en rasters, herstel van leefgebieden en gerichte herintroducties. Deze maatregelen droegen eraan bij dat de Nederlandse dassenpopulatie zich in de daaropvolgende decennia herstelde
Tegelijk veranderde het landschap waarin de das opnieuw zijn weg moest vinden. De landbouw werd intensiever, aard en beschikbaarheid van voedselbronnen veranderden en de verdere uitbreiding van bebouwing en infrastructuur greep steeds sterker in op zijn leefgebied. Veel geschikte plekken verdwenen, leefgebieden raakten versnipperd en vaste routes werden onderbroken , een ontwikkeling die nog steeds doorgaat.
|
|
Juist tegen die achtergrond rijst de vraag of het gangbare beeld van de das nog wel volledig aansluit bij de werkelijkheid van nu. Dassen blijken zich inventief aan veranderende omstandigheden aan te passen en worden steeds vaker aangetroffen op plaatsen waar hun aanwezigheid enkele decennia geleden nog nauwelijks voorstelbaar was.
Die verschuiving wordt inmiddels ook steeds zichtbaarder bij ruimtelijke ingrepen. Bij woningbouw, wegenaanleg en werkzaamheden aan spoorlijnen speelt de aanwezigheid van de das steeds vaker een belangrijke rol, juist ook in en rond de bebouwde omgeving. Daardoor ontstaan nieuwe, soms complexe situaties waarin belangen botsen en bestaande standaardmaatregelen steeds vaker tekortschieten.
Ook regelgeving, richtlijnen en handhaving zijn niet altijd met deze veranderende praktijk meegegroeid.
Reden genoeg om het gangbare beeld van de das opnieuw tegen het licht te houden en nieuwe, betere oplossingen te zoeken waar de belangen van das en mens elkaar raken.
|
|
|
|
