Een alternatieve woonplek in de vorm van een kunstburcht moet tegemoetkomen aan een uitgebreid eisenpakket, om voor dassen acceptabel te zijn als alternatieve woonplek.
Jaren geleden heb ik dit type kunstburcht ontwikkeld bij Das&Boom, en daar veel ervaring mee kunnen opdoen; kunstburchten in allerlei vormen en maten, afhankelijk van de plaatselijke mogelijkheden en het te verwachten aantal dassen.
3D model van een standaard kunstburcht. In werkelijkheid is elke kunstburcht anders, afhankelijk van de beschikbare ruimte, de grootte van een dassenfamilie en bijvoorbeeld de de nodige ruimte in de terp om een gangenstelsel zelf uit te kunnen breiden. Een kunstburcht kan ook meteen dienen als geluidsscherm of (al dan niet gedeeltelijk) worden aangebracht in een bestaand talud. Ook deels onder het maaiveld kan bij een lage grondwaterstand.
Kunstburchten in alle vormen en maten, die in de afgelopen tijd namens Das&Boom ontworpen heb
|
|
Ontwerpeisen voor kunstburchten
De moderne kunstburchten, die ik heb ontwikkeld en tegenwoordig vrijwel overal worden toegepast, zijn volledig afgestemd op de basisbehoeften van de das.
Centraal staat een rustige en veilige ‘thuisbasis’: goed beschut, droog (geen vocht of water), met voldoende gronddekking voor een stabiel binnenklimaat, en zonder tocht of inkijk in het gangenstelsel.
Een tweede basisbehoefte is uitbreidingsruimte. Dassen zijn geen passieve bewoners: als de omstandigheden gunstig zijn, passen ze hun burcht graag aan en graven ze extra gangen en kamers. Daarom reserveer ik, waar mogelijk, extra ruimte en plaats ik de vaste kamers dicht bij elkaar. Zo blijft er zoveel mogelijk bouwruimte over waar de das later zelf kan door ontwikkelen.
Nieuw aangebrachte grond heeft echter tijd nodig om in te klinken en voldoende draagkracht te krijgen. In de eerste periode zijn zelf gegraven gangen daardoor nog relatief instabiel en kunnen ze makkelijker instorten. Daarom start de kunstburcht altijd met een basisvoorziening van een aantal kamers (afhankelijk van de verwachte groepsgrootte).
Vanuit deze kamers krijgen de dassen vervolgens uitbreidingsmogelijkheden: korte, speciaal aangebrachte buisstukken in de kamers van waaruit ze verder kunnen graven en nieuwe kamers en uitgangen kunnen maken.
|
|
Elke kunstburcht is anders en wordt binnen de bovengenoemde criteria aangepast een lokale omstandigheden. Vaak is het noodzakelijk compact te bouwen, soms met een cluster van dicht bij elkaar gelegen kamers of bijvoorbeeld een lange smalle KB naast het spoor. Het kunnen uitbreiden van de burcht, om te kunnen voldoen aan een van de basisbehoefte van de das, wordt zo veel mogelijk gefaciliteerd. Dat kan vanuit de kamers in de kunstburcht zelf of bijvoorbeeld in een bestaand talud in al dan niet met gaas afgeschermde plekken.
Hier zie je hoe een das zijn gangenstelsel in een kunstburcht zelf kan uitbreiden
|
|
Materiaalkeuze, duurzaamheid : Dassenkamers worden permanent ingegraven, om de das tientallen jaren een veilig onderkomen te bieden. Dassenkamers van Das&Boom hebben een draagconstructie van hardhout, die de gronddruk op het eikenhouten (25 mm) dak tientallen jaren kunnen weerstaan.
De zijwanden zijn gemaakt van betonmultiplex, dat na enkele jaren vergaat. De grond naast de kamers is dan dermate verdicht, dat de zijwanden hun functie hebben verloren.
De buizen zijn van ongeglazuurd gres, een natuurproduct dat vocht op kan nemen en stroef is zodat de zandlaag in de pijpen goed blijft liggen.
Houten kamers met gres pijpen, tegenwoordig bij voorkeur in de ongeglazuurde uitvoering
|
|
Innovaties ; Onderzocht wordt of de zijwanden vervangen kunnen worden door een meer duurzame natuurvriendelijke materalen zoals Biobased composiet of Hennepvezelcomposiet.
Ook werk ik aan andere vormen van kunstburchten, zoals tijdelijke kunstburchten gemaakt van strobalen of kunstburchten die gecombineerd worden met andere functies, zoals geluidswering
Fotos van de aanleg van een tijdelijk kunstburcht, makkelijk te transporteren, gebruikt om uitgezette weesdassen een paar maanden te huisvesten, totdat ze zelf een burcht ontdekt of gegraven hadden
|
Kamers voor kunstburchten worden tegenwoordig gemaakt door Arfman, zij kunnen die snel leveren en op locatie afleveren. Arfman realiseert ook complete kunstburchten, meestal in samenwerking met Das en Advies of Das&Boom.
Vroeger maakte ik die kamers zelf in mijn eigen werkplaats. (zie artikel 'de Ingenieur').
Dat was in een tijd dat Das&Boom één, hoogstens twee complete dassenverhuizingen per jaar organiseerde, alles in eigen beheer.
|
Meerdere organisaties en aannemers werken mee aan de bouw van kunstburchten in samenwerking met Das&Boom.
Wat bijzonder is, is dat zij zich actief inzetten voor natuurbehoud en oprecht betrokken zijn bij het welzijn van de das. Dit gaat verder dan alleen de technische uitvoering: ze dragen bij aan duurzame oplossingen en helpen bij het behoud van leefgebieden.
Via onderstaande links kun je lezen wat deze bedrijven daarover te melden hebben:
|
|
|
|
